Logo
Uz
Uz
Ru
En
Logo
Uz
Uz
Ru
En
Information Technology Center
Biznes va davlat
uchun raqamli yechimlar
Davlat regulyatorlari uchun platformalardan tortib korporativ tizimlargacha — biz O'zbekistonning millionlab abonentlari va davlat organlari ishonch bildirgan IT-yechimlarini yaratamiz
Dasturiy ta'minot ishlab chiqish
Biznes vazifalari uchun veb va server yechimlari yaratish
Jarayonlarni avtomatlashtirish
Operatsion faoliyatni optimallashtirish va raqamlashtirish
Ma'lumotlar bazalari
Loyihalash, joriy etish va qo'llab-quvvatlash
Texnik qo'llab-quvvatlash
IT tizimlari va foydalanuvchilarga xizmat ko’rsatish
IT-autsorsing
IT funksiyalarini kalit ostida topshirish
Tarmoq infratuzilmasi
Uskunalar va tarmoqlarni sozlash va qo'llab-quvvatlash
Dasturiy ta'minot ishlab chiqish
Biznes vazifalari uchun veb va server yechimlari yaratish
Jarayonlarni avtomatlashtirish
Operatsion faoliyatni optimallashtirish va raqamlashtirish
Ma'lumotlar bazalari
Loyihalash, joriy etish va qo'llab-quvvatlash
Texnik qo'llab-quvvatlash
IT tizimlari va foydalanuvchilarga xizmat ko’rsatish
IT-autsorsing
IT funksiyalarini kalit ostida topshirish
Tarmoq infratuzilmasi
Uskunalar va tarmoqlarni sozlash va qo'llab-quvvatlash
Loyihangizni muhokama qilishga tayyormisiz?
Biz bilan bog'laning — vazifalaringiz uchun eng maqbul IT-yechimni taklif etamiz
Loyihangizni muhokama qilishga tayyormisiz?
Biz bilan bog'laning — vazifalaringiz uchun eng maqbul IT-yechimni taklif etamiz

Asosiy loyihalar

EIR

Qurilmalarni nazorat qilish va hisobga olishning ma'lumotlar bazasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
Platformani loyihalash, joriy etish va aloqa operatorlari tarmoqlari bilan integratsiya qilish
Natija:
Operatorlar tarmoqlarida mobil qurilmalar foydalanishini nazorat qilish va kirish siyosatlarini avtomatik qo'llash ta'minlandi
Qurilmaning IMEI raqamini ma’lumotlar bazasi bilan tekshirish
Ro‘yxatlar bilan ishlash 
O‘g‘irlangan mobil telefonlarni bloklash
Operator tarmog‘ini himoya qilish

CEIR

Qurilmalarni nazorat qilish va hisobga olishning markaziy ma'lumotlar bazasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
Loyihalash, ishlab chiqish, integratsiya va qo'llab-quvvatlash
Natija:
O'zbekiston Respublikasi hududida mobil qurilmalarni nazorat qilish va ro'yxatdan o'tkazish ta'minlandi
Operatorlarning EIR tizimlari bilan integratsiya
IMEI ro‘yxatlarini sinxronlashtirish 
Qurilmalarni tekshirish va validatsiya qilish
Regulyator talablariga muvofiqlikni ta’minlash

MNP

Mobil raqamni aloqa operatorlari o'rtasida ko'chirish
Nima ishlar amalga oshirildi:
Platformani ishlab chiqish va joriy etish
Natija:
Aloqa operatorini almashtirishda raqamni saqlab qolish ta'minlandi
Raqamni saqlab qolgan holda operatorni almashtirish
GSM operatorlari bilan o‘zaro hamkorlik
Aloqaning uzluksizligini ta’minlash
Abonentlar uchun qulaylik yaratish

MNP-SRF

Mobil raqamni ko'chirish xizmatini ta'minlash uchun signal platformasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
MNP xizmati uchun qo'ng'iroqlar va xabarlarni yo'naltirish signal platformasini loyihalash, joriy etish va qo'llab-quvvatlash
Natija:
Aloqa operatorlari o'rtasida mobil raqamlarni ko'chirishda ovozli trafik va SMS ning to'g'ri yo'naltirilishi ta'minlandi
MAP GSM va CAP (CAMEL/INAP) protokollarini qo‘llab-quvvatlash
Har qanday formatdagi telefon raqamlarini qo‘llab-quvvatlash
Trafikni qayta ishlash ssenariylarini sozlash
Marshrutlashning istalgan variantlarini amalga oshirish

Ключевые проекты

EIR

Qurilmalarni nazorat qilish va hisobga olishning ma'lumotlar bazasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
Platformani loyihalash, joriy etish va aloqa operatorlari tarmoqlari bilan integratsiya qilish
Natija:
Operatorlar tarmoqlarida mobil qurilmalar foydalanishini nazorat qilish va kirish siyosatlarini avtomatik qo'llash ta'minlandi

CEIR

Qurilmalarni nazorat qilish va hisobga olishning markaziy ma'lumotlar bazasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
Loyihalash, ishlab chiqish, integratsiya va qo'llab-quvvatlash
Natija:
O'zbekiston Respublikasi hududida mobil qurilmalarni nazorat qilish va ro'yxatdan o'tkazish ta'minlandi

MNP

Mobil raqamni aloqa operatorlari o'rtasida ko'chirish
Nima ishlar amalga oshirildi:
Platformani ishlab chiqish va joriy etish
Natija:
Aloqa operatorini almashtirishda raqamni saqlab qolish ta'minlandi

MNP-SRF

Mobil raqamni ko'chirish xizmatini ta'minlash uchun signal platformasi
Nima ishlar amalga oshirildi:
MNP xizmati uchun qo'ng'iroqlar va xabarlarni yo'naltirish signal platformasini loyihalash, joriy etish va qo'llab-quvvatlash
Natija:
Aloqa operatorlari o'rtasida mobil raqamlarni ko'chirishda ovozli trafik va SMS ning to'g'ri yo'naltirilishi ta'minlandi
Bizning hamkorlarimiz
Demo-holatlar emas, balki milliy darajadagi amaldagi tizimlar — bizning tajribamizning asosiy dalili.
Bizning hamkorlarimiz
Demo-holatlar emas, balki milliy darajadagi amaldagi tizimlar — bizning tajribamizning asosiy dalili.
Nima uchun bizni tanlashadi
Davlat miqyosidagi tajriba
Milliy darajadagi platformalarni yaratdik va qo'llab-quvvatlaymiz
To'liq tsikl
Loyihalashdan qo'llab-quvvatlashgacha bitta jamoa: pudratchilarni yig'ish shart emas
Regulyatorlik talablariga muvofiqlik 
Yechimlar regulyatorlarning talablariga qo‘shimcha moslashtirishlarsiz javob beradi
Yuklanish ostida ishonchlilik
Demo uchun emas, o'sishga mo'ljallangan arxitektura
Tezkor joriy etish
Mijoz uchun ishga tushirish va moslashtirishni bashorat qilinadigan muddatlarda amalga oshirish
Izolyatsiya qilingan konturlar
Maxfiy ma'lumotlar uchun korporativ va yopiq yechimlar
Nima uchun bizni tanlashadi
Davlat miqyosidagi tajriba
Milliy darajadagi platformalarni yaratdik va qo'llab-quvvatlaymiz
To'liq tsikl
Loyihalashdan qo'llab-quvvatlashgacha bitta jamoa: pudratchilarni yig'ish shart emas
Regulyatorlik talablariga muvofiqlik 
Yechimlar regulyatorlarning talablariga qo‘shimcha moslashtirishlarsiz javob beradi
Yuklanish ostida ishonchlilik
Demo uchun emas, o'sishga mo'ljallangan arxitektura
Tezkor joriy etish
Mijoz uchun ishga tushirish va moslashtirishni bashorat qilinadigan muddatlarda amalga oshirish
Izolyatsiya qilingan konturlar
Maxfiy ma'lumotlar uchun korporativ va yopiq yechimlar
4
milliy miqyosdagi platforma
100%
regulyatorlik talablariga muvofiqlik
24/7
SLA bilan 24/7 qo'llab-quvvatlash
B2G
davlat sektori bilan ishlash tajribasi
4
milliy miqyosdagi platforma
100%
regulyatorlik talablariga muvofiqlik
24/7
SLA bilan 24/7 qo'llab-quvvatlash
B2G
davlat sektori bilan ishlash tajribasi
Logo

Biz raqamli iqtisodiyotning rivojlanishiga va biznes jarayonlari sifatining oshishiga yordam beradigan ishonchli va samarali IT-yechimlar yaratamiz.

Toshkent, Botir Zоkirov ko'chasi, 7. SUMMIT Biznes markazi
+998 71 201 99 99
info@it-center.uz
© Information Technology Center, 2026
Logo

Biz raqamli iqtisodiyotning rivojlanishiga va biznes jarayonlari sifatining oshishiga yordam beradigan ishonchli va samarali IT-yechimlar yaratamiz.

Toshkent, Botir Zоkirov ko'chasi, 7. SUMMIT Biznes markazi
+998 71 201 99 99
info@it-center.uz
© Information Technology Center, 2026
Your goal
Slenderness
Muscle mass
Flexibility
Good posture
Choose your instructor
Teresa
Elaine
Matt
Choose your instructor
Taylor
Jonathan
Megan
Choose your instructor
Bethany
Tim
Your fitness level
Enter your:
Do you suffer any chronic diseases?
Specify which chronic diseases you suffer from and we will create an optimum training program for you
Choose your city
Check the box
Check the box
Check the box
Give your contact info
Formani yuborish
Robot emasligingizni tasdiqlang
yoki Enter tugmasini bosing

EIR

Платформа учета и контроля абонентов и терминалов
Платформа EIR (Equipment Identity Register) — это аппаратно-программный комплекс, который обеспечивает учет абонентов и их терминалов, как только они появляются в сети. Для этого платформа интегрируется с коммутационным оборудованием оператора и обрабатывает запросы CheckIMEI от него.

Первоначальное предназначение таких систем — блокировка работы в сети устройств, занесенных в черный список.

Платформа EIR поддерживает эту функцию и значительно расширяет ее следующими функциями:
  • Поддержка необходимых списков (IMEI, IMSI, MSISDN, их связки и т. п.). Логика их использования настраивается в соответствии с необходимыми кейсами блокировки и разблокировки.
  • Синхронизация списков с Central EIR (CEIR) либо другими базами данных.
  • Исходящий API для передачи статуса IMSI в другие системы оператора (например, для реализации частичной блокировки).
  • Отправка уведомлений абонентам.

Дополнительно EIR может использоваться для следующих целей:
  • Накопление истории смены аппаратов каждым абонентом.
  • Обнаружение нового абонента/терминала сразу же при его появлении в сети.
  • Отслеживание по отдельным абонентам различных событий (смены устройства, смены модели устройства и др.).
  • Отправка триггеров по отслеживаемым событиям во внешние системы.

Эти возможности позволяют значительно расширить и оптимизировать функционал других систем оператора и даже реализовать новые B2B- и B2C-услуги. Рассмотрим примеры.

Если интегрировать EIR с системой DMS,
  • DMS сможет узнавать о появлении нового абонента или о смене абонентом устройства сразу после его регистрации в сети и автоматически отправлять ему автонастройки услуг передачи данных. Это значительно повышает проникновение таких услуг и снижает нагрузку на службу абонентского сервиса и SMSC;
  • появится возможность избавиться от специализированного ПО на SIM-картах для автоматического заказа настроек;
  • в DMS можно будет накапливать и структурировать данные по устройствам всей абонентской базы оператора. Это позволит получать уникальную аналитику для развития бизнеса.

Функциональные возможности
  • Прием событий CheckIMEI по протоколам MAP, S13 (Diameter) и др.
  • Генерация ответов коммутационному оборудованию (whitelisted/graylisted/blacklisted).
  • Детекция в сети новых триплетов IMEI-IMSI-MSISDN.
  • Загрузка списков IMSI-MSISDN из биллинга (если необходимо).
  • Поддержка различных списков слежения.
  • Генерация запросов во внешние системы при детекции нового триплета или при событии по списку слежения.
  • Возможность удаления детекции. Автоматическое удаление устаревших детекций.
  • Подготовка кэшей триплетов IMEI-IMSI-MSISDN при первом запуске.

Преимущества
Режимы работы

Возможны два режима работы платформы EIR:
  1. Работа в режиме эмулятора EIR. Платформа всегда сначала отвечает коммутатору whitelisted, затем выполняет все остальные функции. Основной функцией является быстрое обнаружение в сети устройств, соответствующих определенным условиям, и генерация триггеров во внешние системы.
  2. Работа в режиме реального EIR. Основной функцией является недопущение появления в сети несанкционированного оборудования. Для данной функции также может быть выполнена интеграция с CEIR. Если устройство регистрируется в сети, далее выполняются дополнительные проверки.

В обоих режимах возможно проксирование трафика CheckIMEI на другую систему в сети оператора.
Высокая производительность

Максимальная производительность:
  • Хранение 200 млн уникальных триплетов.
  • Прием 10 000 CheckIMEI/сек.
  • Возможность отправки триггеров во внешние системы — до 1000 шт./сек.
  • Прием файлов или HTTP-запросов из биллинга c обновленными связками IMSI-MSISDN в количестве не более половины абонентской базы в сутки.

Реальная производительность решения зависит от условий сети оператора и может линейно наращиваться горизонтальным масштабированием системы.

Уникальность решения
Помимо стандартных возможностей, платформа EIR обладает следующими дополнительными преимуществами:
  • Логика обработки событий регистрации как для реального EIR, так и для эмулятора EIR, гибко настраивается под требования заказчика.
  • Создание и поддержка в актуальном состоянии базы данных обо всех абонентах и их терминалах для дальнейшей обработки, анализа и формирования отчетности.
  • Быстрая детекция (до 10 секунд с момента появления) в сети нового триплета IMEI-IMSI-MSISDN.
  • Возможность многорегионального использования платформы, когда каждый EIR обрабатывает детекции локальных абонентов, а детекции абонентов из других регионов отправляет на их домашний EIR.
  • Возможность приема событий CheckIMEI по ряду протоколов: MAP, S13 (Diameter), SOAP, HTTP, SMPP.
  • Возможность интеграции по протоколу MAP как поверх сети ОКС-7, так и через SIGTRAN.
  • Возможность обогащения триплетов местоположением абонента.

Central Equipment Identity Register (CEIR)

Платформа CEIR обеспечивает контроль и учет абонентов и их терминалов в нескольких сетях операторов сотовой связи в соответствии с требованиями регулятора связи. CEIR интегрируется с системами EIR операторов и синхронизирует с ними различный набор списков: IMEI и IMEI-IMSI, IMEI-MSISDN и других, которые необходимы при обработке запросов проверки IMEI.
Какие проблемы решает CEIR?

Финансовые потери государства

  1. CEIR позволяет наладить поштучный контроль за импортируемыми мобильными устройствами так, что в сотовых сетях смогут работать только те устройства, для которых выполнены все требования налоговых и таможенных органов.
  2. Дополнительные поступления в государственный бюджет за счет легализации импорта мобильных устройств.
  3. В стране могут быть также косвенные платежи, например, при сертификации новых моделей устройств, которую должны проходить импортёры или продавцы для продажи устройств внутри страны.

Финансовые потери операторов

  1. Продажи, обслуживание и верификация клиентов зачастую производятся удалённо — через оператора call-центра или через мобильное приложение. При этом возрастает вероятность реализации разнообразных схем мошенничества — как в отношении организации, так и в отношении её клиентов. Типичный пример: клиент меняет номер, а его банк узнает об этом только через продолжительное время и продолжает отправлять информирование на старый номер. На базе CEIR может быть быстро создана система отслеживания событий обслуживания абонентов
  2. Обеспечение добросовестной конкуренции на рынке мобильных устройств за счет снижения оборота некачественных или контрабандных устройств.

Финансовые потери и неудобства для граждан

  1. CEIR поможет прекратить поступление на рынок страны новых контрафактных мобильных устройств, у которых нет гарантии, и очистить рынок от уже имеющегося контрафакта.
  2. Предоставляет возможность проверить устройство до покупки: через веб-портал, SMS, USSD, мобильное приложение.
  3. Если есть устройства с одинаковыми IMEI, значит, или они являются контрафактными (сразу выпущены с одинаковым IMEI), или на каком-то устройстве выполнена смена IMEI, что является нарушением правил GSMA. CEIR поддерживает процессы обнаружения устройств с одинаковыми IMEI и снижения их количества через согласованные с заказчиком процедуры.

Угроза безопасности граждан

  1. CEIR позволяет заблокировать работу в сотовых сетях страны для украденных или утерянных устройств. При возврате устройства его работу можно возобновить.
  2. CEIR позволяет заблокировать работу устройства сразу во всех сетях страны. Блокироваться может не только конкретный IMEI, но и IMSI, MSISDN или работа в сети определённого типа (2G, 3G, 4G, 5G).

Угрозы государственной безопасности

  1. Доступ к аналитике и отчетности по базе мобильных устройств страны (количество абонентов, полная информация о мобильных устройствах, об импортерах и т. д.)
  2. Ограничение использования мобильных устройств в целях противодействия экстремизму, терроризму и другим противоправным действиям

Снижение качества связи в сотовых сетях

  1. Низкое качество устройств влияет на клиентский опыт, покрытие и ёмкость сети. При этом влияние распространяется на всех пользователей сети, а не только на владельцев некачественных устройств.
  2. SIM-боксы используются для совершения вызовов из-за рубежа посредством IP-телефонии, качество может непредсказуемо снижаться. При этом абоненты местных операторов чаще всего даже не знают, что вызов совершается таким способом, и могут обвинять в снижении качества своего оператора. CEIR может помогает обнаруживать и блокировать работу SIM-боксов.

Рост количества электронного мусора

  1. Контрафактные устройства чаще всего обладают сниженным сроком службы, а их корпус сделан из низкокачественных материалов с повышенным содержанием вредных веществ. CEIR поможет прекратить поступление на рынок страны новых контрафактных мобильных устройств и очистить рынок от уже имеющегося контрафакта.
  2. Для успешной реализации политики управления электронным мусором CEIR может стать поставщиком ряда индикаторов: количество мобильных устройств в стране, размер импорта мобильных устройств, количество устройств, вышедших из обращения, распределение импорта, контрафакта и старых устройств по стране, а также другие индикаторы.

Состав решения и функциональные возможности
Основные
  1. Поддержка необходимых списков (черные, белые, серые), их синхронизация с операторскими EIR.
  2. Интеграция с GSMA IMEI DB для получения списка TAC, которые выделены официально, и синхронизации со всемирным черным списком IMEI.
  3. Интеграция с другими информационными системами, из которых в списки могут поступать изменения: таможня, правоохранительные органы, веб-портал регистрации устройств (может быть частью CEIR) и прочими.
  4. API для внешних информационных систем. Может быть использован для реализации общедоступного портала проверки и регистрации устройств и создания рабочих мест в сторонних информационных системах (call-центр, таможня, офисы обслуживания абонентов и т. п.).
  5. Общедоступный веб-портал регистрации и проверки устройств.
  6. Интерфейсы или рабочие места для сотрудников различных организаций (таможня, правоохранительные органы и др.).
  7. Формирование различных аналитических отчетов.
  8. Подготовка к первому запуску (формирование списка исключений совместно с операторскими EIR).
  9. Классификация IMEI согласно спискам. Выполняется при добавлении новых IMEI в базу данных, а также по запросам на API.
Опциональные
  1. Сбор от операторских EIR результатов обработки событий регистрации в сети.
  2. Выдача дополнительной информации по устройствам (БД параметров устройств регулярно обновляется).
  3. Обработка SMS/USSD-команд, поступающих по SMPP.
  4. Поддержка сценариев оплаты регистрации:
    • Интеграция платформы с платежными системами.
    • Интеграция с биллинговыми системами операторов связи.
    • Формирование бухгалтерских отчётов.
  5. Обеспечение мероприятий для сокращения в стране количества контрафактных мобильных устройств, GSM-шлюзов и др.
Преимущества единой платформы
Полная совместимость всех EIR-ов с CEIR
Не требуется наличие EIR в сети каждого оператора.
Упрощение взаимодействия
Регулятору легче решать проблемы с операторами, так как есть возможность аргументировать свою позицию примерами из других сетей.
Простое обновление ПО
Если требуется патч или внедрение новой функции, это разрабатывается единожды для всех инсталляций EIR.
Единый центр экспертизы
Поставщик и Заказчик всегда владеют полной информацией о ходе проекта. Это ускоряет реализацию проекта и повышает его качество.
Единообразие возможностей всех EIR
Не приходится проводить переговоры с каждым оператором, чтобы выяснить возможность доработки или наличие функций.
Единая точка ответственности
За всю цепочку работы CEIR и EIR-ов — от абонентов до регулятора связи. В случае некорректной работы ответственность всегда на одной компании.

Signalling Relay Function (SRF)

Платформа MNP-SRF — это аппаратно-программный комплекс, без которого не обходится запуск поддержки MNP в сети оператора мобильной связи. Он позволяет добавить поддержку MNP при минимальных изменениях на других узлах сети, а также повысить надёжность обслуживания голосового и SMS-трафика.
Функциональные возможности
Получение из основной базы данных перенесённых абонентских номеров всей информации, необходимой для маршрутизации (обновление в БД MNP-SRF происходит по мере обновления данных в центральной базе).
  1. Синхронизация отдельных изменений
  2. Пакетная синхронизация

Обслуживание запросов Send Routing Info для голосовых вызовов

Обслуживание запросов Send Routing Info для SMS

Обслуживание запросов ReportSM-DeliveryStatus

Обслуживание запросов Any Time Interrogation, содержащих MNP Requested Info

Обслуживание запросов InitialDP.
Для обработки запросов платформа MNP-SRF не нуждается в наличии постоянного соединения с общей базой перенесённых номеров. Данный функционал особенно актуален для операторов, оказывающих услуги на большой территории, так как значительно снижает риск пропадания канала связи от базы данных перенесённых номеров до других территориально удалённых узлов, участвующих в MNP-процессах.

Сбор статистики. Базовый список статистических отчётов на платформе:
  1. Количество обработанных запросов каждого типа с разбиением по типу запроса и по результату обработки.
  2. Количество запросов к ЛБПН с разбиением по результату обработки.
Преимущества
  1. Поддержка протоколов MAP GSM и CAP (CAMEL/INAP).
  2. Поддержка номеров в национальном и международном формате.
  3. Возможность настройки различных сценариев обработки трафика.
  4. Поддержка любых вариантов реализации MNP в стране: «All Call Query» (ACQ), «Onward Routing» (OR), «Query on Release» (QoR), «Query on HLR Release» (QoHR), «Call Dropback» (CD).
  5. Так как работа платформы влияет на обслуживание голосового и SMS-трафика, для повышения надёжности она реализуется, как распределённый отказоустойчивый кластер.
Схема внедрения в сеть оператора

Mobile Number Portability (MNP)

Система переноса абонентских номеров между операторами
Внедрение переносимости номеров — важный шаг в либерализации рынка связи страны. Услуга позволяет абоненту менять поставщика услуг связи без смены номера. С использованием MNP System вы сможете быстро и безопасно связать всех участников процесса переноса. Также система может уведомлять различных сервис-провайдеров об изменениях в базе перенесённых номеров.
MNP System выступает арбитром между операторами и обеспечивает следующие процессы:
  1. Перенос одного номера.
  2. Перенос группы номеров.
  3. Возврат номера после ошибочного переноса.
  4. Погашение задолженности владельца номера перед оператором-донором.
  5. Возврат номера держателю номерной ёмкости.
Функциональные возможности
Объединение операторов связи посредством API

Предоставление веб-интерфейса регулятору

  1. Контроль процессов переноса.
  2. Получение отчётности.
  3. Управление аккаунтами клиентов системы.
  4. Мониторинг работоспособности системы.
  5. Управление настройками (таймеры, ограничения и др.).

Предоставление веб-интерфейса каждому оператору

  1. Инициирование процессов.
  2. Просмотр и выполнение действий в своих процессах.
  3. Анализ ошибок.
  4. Получение отчётности.
  5. Управление своими аккаунтами.

Выгрузка плана нумерации и базы перенесённых номеров на SFTP-ресурс

  1. Полные обновления списков.
  2. Инкрементальные обновления списков.
  3. Список доступов к SFTP-ресурсу контролируется администратором системы.
Преимущества
  1. API разработано на основе OpenAPI (OAS 3.0).
  2. Возможность уведомлений об изменениях в базе перенесённых номеров не только операторов, чьи номера могут быть перенесены, но и любых клиентов (банки, платёжные системы и т. п.).
  3. Удобная визуализация процессов в веб-интерфейсе.
Схема интеграции

EIR

Qurilmalarni nazorat qilish va hisobga olishning ma'lumotlar bazasi
EIR (Equipment Identity Register) platformasi — bu abonentlar va ularning terminallari tarmoqda paydo bo'lishi bilanoq ularni hisobga olishni ta'minlaydigan apparat-dasturiy majmuadir. Buning uchun platforma operatorning kommutatsiya uskunalari bilan integratsiya qilinadi va undan keluvchi CheckIMEI so'rovlarini qayta ishlaydi.

Bunday tizimlarning dastlabki maqsadi — qora ro'yxatga kiritilgan qurilmalarning tarmoqda ishlashini bloklashdir.

EIR platformasi ushbu funksiyani qo'llab-quvvatlaydi va uni quyidagi funksiyalar bilan sezilarli darajada kengaytiradi:
  • Zarur ro'yxatlarni (IMEI, IMSI, MSISDN, ularning bog'lanmalari va h.k.) qo'llab-quvvatlash. Ulardan foydalanish mantig'i bloklash va blokdan chiqarishning kerakli holatlariga muvofiq sozlanadi.
  • Ro'yxatlarni Central EIR (CEIR) yoki boshqa ma'lumotlar bazalari bilan sinxronlash.
  • IMSI holatini operatorning boshqa tizimlariga uzatish uchun chiquvchi API (masalan, qisman bloklashni amalga oshirish uchun).
  • Abonentlarga bildirishnomalar yuborish.

Qo'shimcha ravishda EIR quyidagi maqsadlarda ham foydalanilishi mumkin:
  • Har bir abonent tomonidan qurilma almashtirish tarixini to'plash.
  • Yangi abonent/terminal tarmoqda paydo bo'lishi bilanoq uni aniqlash.
  • Alohida abonentlar bo'yicha turli hodisalarni kuzatish (qurilma almashtirish, qurilma modelini almashtirish va boshqalar).
  • Kuzatilayotgan hodisalar bo'yicha tashqi tizimlarga triggerlar yuborish.

Ushbu imkoniyatlar operatorning boshqa tizimlari funksionalini sezilarli darajada kengaytirish va optimallashtirish, hatto yangi B2B va B2C xizmatlarni amalga oshirish imkonini beradi.

Misollarni ko'rib chiqamiz. Agar EIR DMS tizimi bilan integratsiya qilinsa:
  • DMS yangi abonent paydo bo'lganligi yoki abonent qurilmani almashtirganligi haqida u tarmoqda ro'yxatdan o'tgandan so'ng darhol bilib oladi va unga ma'lumot uzatish xizmatlarining avtosozlamalarini avtomatik yuboradi. Bu bunday xizmatlarning kirib borishini sezilarli oshiradi hamda abonent xizmati va SMSC ga yukni kamaytiradi;
  • SIM-kartalardagi sozlamalarni avtomatik buyurtma qilish uchun maxsus dasturiy ta'minotdan voz kechish imkoniyati paydo bo'ladi;
  • DMS da operatorning butun abonent bazasi bo'yicha qurilmalar ma'lumotlarini to'plash va tuzilmalashtirish mumkin bo'ladi. Bu biznesni rivojlantirish uchun noyob tahliliy ma'lumotlarni olish imkonini beradi.

Funksional imkoniyatlar:
  • CheckIMEI hodisalarini MAP, S13 (Diameter) va boshqa protokollar orqali qabul qilish.
  • Kommutatsiya uskunalariga javoblar generatsiyasi (whitelisted/graylisted/blacklisted).
  • Tarmoqda yangi IMEI-IMSI-MSISDN tripletlarini aniqlash.
  • Zarur bo'lsa, billingdan IMSI-MSISDN ro'yxatlarini yuklash.
  • Turli kuzatuv ro'yxatlarini qo'llab-quvvatlash.
  • Yangi triplet aniqlanganda yoki kuzatuv ro'yxati bo'yicha hodisa yuz berganda tashqi tizimlarga so'rovlar generatsiyasi.
  • Aniqlanmani (deteksiyani) o'chirish imkoniyati. Eskirgan aniqlanmalarni avtomatik o'chirish.• Birinchi ishga tushirishda IMEI-IMSI-MSISDN triplet keshlarini tayyorlash.

Afzalliklari
Ishlash rejimlari

EIR platformasining ikki xil ishlash rejimi mumkin:
  1. EIR emulyatori rejimida ishlash. Platforma har doim avval kommutatorga "whitelisted" deb javob beradi, so'ng qolgan barcha funksiyalarni bajaradi. Asosiy funksiyasi — ma'lum shartlarga mos keluvchi qurilmalarni tarmoqda tez aniqlash va tashqi tizimlarga triggerlar generatsiya qilishdir.
  2. Haqiqiy (real) EIR rejimida ishlash. Asosiy funksiyasi — tarmoqda ruxsatsiz uskunalarning paydo bo'lishiga yo'l qo'ymaslik. Ushbu funksiya uchun CEIR bilan integratsiya ham bajarilishi mumkin. Agar qurilma tarmoqda ro'yxatdan o'tsa, keyin qo'shimcha tekshiruvlar amalga oshiriladi.

Har ikkala rejimda ham CheckIMEI trafigini operator tarmog'idagi boshqa tizimga proksilash mumkin.
Yuqori unumdorlik

Maksimal unumdorlik: 
  • 200 million ta noyob tripletni saqlash.
  • Bir soniyada 10 000 tagacha CheckIMEI so‘rovini qabul qilish va qayta ishlash.
  • Tashqi tizimlarga bir soniyada 1 000 tagacha trigger yuborish imkoniyati. 
  • Billing tizimidan yangilangan IMSI–MSISDN bog‘lanishlarini o‘z ichiga olgan fayllar yoki HTTP so‘rovlarini qabul qilish (kuniga abonentlar bazasining 50% gacha bo‘lgan hajmda).

Yechimning amaldagi unumdorligi operator tarmog‘ining sharoitlariga bog‘liq bo‘lib, tizimni gorizontal masshtablash orqali chiziqli ravishda oshirilishi mumkin.

Yechimning o‘ziga xosligi 
Standart imkoniyatlardan tashqari, EIR platformasi quyidagi qo‘shimcha afzalliklarga ega:
  • Haqiqiy EIR hamda EIR emulyatori uchun ro‘yxatdan o‘tish hodisalarini qayta ishlash mantiqi buyurtmachining aniq talablariga mos ravishda moslashuvchan tarzda sozlanishi mumkin.
  • Keyingi qayta ishlash, tahlil va hisobot shakllantirish uchun barcha abonentlar va ularning terminallari haqidagi ma'lumotlar bazasini yaratish va dolzarb holatda saqlash.
  • Tarmoqda yangi IMEI-IMSI-MSISDN tripletini tez aniqlash (paydo bo'lgan paytdan 10 soniyagacha).
  • Platformadan ko'p hududli (multiregional) foydalanish imkoniyati: har bir EIR mahalliy abonentlar aniqlanmalarini qayta ishlaydi, boshqa hududlardagi abonentlar aniqlanmalarini esa ularning uy (home) EIR'iga yuboradi.
  • CheckIMEI hodisalarini bir qator protokollar bo'yicha qabul qilish imkoniyati: MAP, S13 (Diameter), SOAP, HTTP, SMPP.
  • MAP protokoli bo'yicha integratsiya qilish imkoniyati — ham SS7 (OKS-7) tarmog'i ustida, ham SIGTRAN orqali.
  • Tripletlarni abonent joylashuvi (lokatsiyasi) bilan boyitish imkoniyati.

Central Equipment Identity Register (CEIR)

CEIR platformasi aloqa regulyatori talablariga muvofiq bir necha uyali aloqa operatorlari tarmoqlarida abonentlar va ularning terminallarini nazorat qilish va hisobga olishni ta'minlaydi. CEIR operatorlarning EIR tizimlari bilan integratsiya qilinadi va ular bilan turli ro'yxatlar to'plamini sinxronlaydi: IMEI va IMEI-IMSI, IMEI-MSISDN va IMEI tekshiruvi so'rovlarini qayta ishlashda zarur bo'lgan boshqalarini.
CEIR qanday muammolarni hal qiladi? 

Davlatning moliyaviy yo'qotishlari

  1. CEIR import qilinadigan mobil qurilmalar ustidan donalab nazorat o'rnatish imkonini beradi, shunda uyali tarmoqlarda faqat soliq va bojxona organlarining barcha talablari bajarilgan qurilmalargina ishlay oladi.
  2. Mobil qurilmalar importini qonuniylashtirish hisobiga davlat byudjetiga qo'shimcha tushumlar.
  3. Mamlakatda bilvosita to'lovlar ham bo'lishi mumkin, masalan, importchilar yoki sotuvchilar qurilmalarni mamlakat ichida sotish uchun o'tishi lozim bo'lgan yangi qurilma modellarini sertifikatlashda.

Operatorlarning moliyaviy yo‘qotishlari

  1. Mijozlarni ro‘yxatdan o‘tkazish, ularga xizmat ko‘rsatish va shaxsini tasdiqlash jarayonlari ko‘pincha call-markaz operatori yoki mobil ilova orqali masofadan turib amalga oshiriladi. Bunday holatda tashkilotga ham, uning mijozlariga ham nisbatan turli firibgarlik sxemalarini amalga oshirish xavfi ortadi. Masalan, mijoz telefon raqamini o‘zgartiradi, biroq bank bu haqda faqat ancha vaqt o‘tgach xabardor bo‘ladi va xabarnomalarni eski raqamga yuborishda davom etadi. CEIR platformasi asosida abonentlarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq hodisalarni kuzatish tizimini tezkor ravishda joriy etish mumkin.
  2. Sifatsiz yoki kontrabanda yo‘li bilan olib kirilgan mobil qurilmalar aylanmasini kamaytirish orqali mobil qurilmalar bozorida halol raqobatni ta’minlash.

Fuqarolar uchun moliyaviy yo'qotishlar va noqulayliklar

  1. CEIR mamlakat bozoriga kafolatga ega bo'lmagan yangi kontrafakt mobil qurilmalar kirib kelishini to'xtatishga hamda bozorni allaqachon mavjud kontrafaktdan tozalashga yordam beradi.
  2. Qurilmani sotib olishdan oldin tekshirish imkonini beradi: veb-portal, SMS, USSD yoki mobil ilova orqali.
  3. Agar bir xil IMEI'ga ega qurilmalar bo'lsa, demak ular yo kontrafakt (darhol bir xil IMEI bilan chiqarilgan), yoki biron qurilmada IMEI almashtirilgan, bu esa GSMA qoidalarini buzishdir. CEIR bir xil IMEI'ga ega qurilmalarni aniqlash va ularning sonini buyurtmachi bilan kelishilgan tartiblar orqali kamaytirish jarayonlarini qo'llab-quvvatlaydi.

Fuqarolar xavfsizligiga tahdid

  1. CEIR o‘g‘irlangan yoki yo‘qolgan mobil qurilmalarning mamlakatdagi barcha uyali aloqa tarmoqlarida ishlashini bloklash imkonini beradi. Qurilma qaytarilgan taqdirda, uning tarmoqdan foydalanish imkoniyati qayta tiklanishi mumkin. 
  2. CEIR qurilmani mamlakatdagi barcha mobil aloqa tarmoqlarida bir vaqtning o‘zida bloklash imkonini beradi. Bloklash faqat ma'lum bir IMEI uchun emas, balki IMSI, MSISDN yoki muayyan turdagi tarmoqda (2G, 3G, 4G yoki 5G) ishlashiga nisbatan ham qo‘llanilishi mumkin.

Davlat xavfsizligiga tahdidlar

  1. Mamlakatdagi mobil qurilmalar bazasi bo‘yicha tahliliy ma'lumotlar va hisobotlardan foydalanish, jumladan abonentlar soni, mobil qurilmalar, import qiluvchilar hamda boshqa tegishli ma'lumotlar to‘g‘risidagi to‘liq axborot.
  2. Ekstremizm, terrorizm va boshqa noqonuniy faoliyatga qarshi kurashish maqsadida mobil qurilmalardan foydalanishni cheklash.

Mobil aloqa tarmoqlarida xizmat sifati pasayishi

  1. Sifatsiz mobil qurilmalar foydalanuvchi tajribasiga, tarmoq qamroviga va tarmoq sig‘imiga salbiy ta'sir ko‘rsatadi. Bunday ta'sir faqat sifatsiz qurilmalar egalariga emas, balki mobil tarmoqning barcha foydalanuvchilariga ham taalluqlidir.
  2. SIM-box qurilmalari xalqaro qo‘ng‘iroqlarni IP-telefoniya orqali amalga oshirish uchun qo‘llaniladi, bu esa aloqa sifatining oldindan aytib bo‘lmaydigan darajada pasayishiga olib kelishi mumkin. Aksariyat hollarda mahalliy mobil aloqa operatorlari abonentlari qo‘ng‘iroq aynan shu usulda amalga oshirilayotganini bilmaydilar va aloqa sifati yomonlashganini o‘z operatori bilan bog‘lashlari mumkin. CEIR SIM-box qurilmalarini aniqlash va ularning ishlashini bloklashga yordam beradi.

Elektron chiqindilar (e-waste) miqdorining oshishi

  1. Kontrafakt qurilmalar ko'pincha xizmat muddati qisqargan bo'ladi, korpusi esa zararli moddalar miqdori yuqori bo'lgan past sifatli materiallardan tayyorlanadi. CEIR mamlakat bozoriga yangi kontrafakt mobil qurilmalar kirib kelishini to'xtatishga va bozorni mavjud kontrafaktdan tozalashga yordam beradi.
  2. Elektron chiqindilarni (e-waste) boshqarish siyosatini samarali amalga oshirishni qo‘llab-quvvatlash maqsadida CEIR bir qator muhim ko‘rsatkichlarni taqdim etishi mumkin. Jumladan, mamlakatdagi mobil qurilmalar soni, mobil qurilmalar importi hajmi, muomaladan chiqarilgan qurilmalar soni, import qilingan, kontrafakt va eskirgan qurilmalarning mamlakat bo‘ylab taqsimoti, shuningdek boshqa tegishli ko‘rsatkichlar.
Yechim tarkibi va funksional imkoniyatlar
Asosiy
  1. Zarur ro'yxatlarni (qora, oq, kulrang) qo'llab-quvvatlash, ularni operatorlarning EIR'lari bilan sinxronlash.
  2. Rasman ajratilgan TAC ro'yxatini olish va IMEI'ning jahon qora ro'yxati bilan sinxronlash uchun GSMA IMEI DB bilan integratsiya.
  3. Ro'yxatlarga o'zgartirishlar kelib tushishi mumkin bo'lgan boshqa axborot tizimlari bilan integratsiya: bojxona, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, qurilmalarni ro'yxatga olish veb-portali (CEIR tarkibida bo'lishi mumkin) va boshqalar.
  4. Tashqi axborot tizimlari uchun API. Qurilmalarni tekshirish va ro'yxatga olishning ommabop portalini amalga oshirish hamda uchinchi tomon axborot tizimlarida (call-markaz, bojxona, abonentlarga xizmat ko'rsatish ofislari va h.k.) ish o'rinlarini yaratish uchun foydalanilishi mumkin.
  5. Qurilmalarni ro'yxatga olish va tekshirishning ommabop veb-portali.
  6. Turli tashkilotlar (bojxona, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va boshqalar) xodimlari uchun interfeyslar yoki ish o'rinlari.
  7. Turli tahliliy hisobotlarni shakllantirish.
  8. Birinchi ishga tushirishga tayyorgarlik (operatorlarning EIR'lari bilan birgalikda istisnolar ro'yxatini shakllantirish).
  9. IMEI'larni ro'yxatlarga muvofiq tasniflash. Ma'lumotlar bazasiga yangi IMEI qo'shilganda, shuningdek API orqali so'rovlar bo'yicha bajariladi.
Opsional
  1. Operatorlarning EIR'laridan tarmoqda ro'yxatga olish hodisalarini qayta ishlash natijalarini yig'ish.
  2. Qurilmalar bo'yicha qo'shimcha ma'lumot berish (qurilma parametrlari MB muntazam yangilanadi).
  3. SMPP orqali keluvchi SMS/USSD buyruqlarini qayta ishlash.
  4. Ro‘yxatdan o‘tkazish uchun to‘lov ssenariylarini qo‘llab-quvvatlash:
  5. Platformani to‘lov tizimlari bilan integratsiya qilish.
  6. Platformani mobil aloqa operatorlarining billing tizimlari bilan integratsiya qilish.
  7. Buxgalteriya hisobotlarini shakllantirish.
  8. Mamlakatda kontrafakt mobil qurilmalar, GSM shlyuzlari (GSM gateway) va boshqa noqonuniy uskunalar sonini kamaytirishga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirish.
Yagona platformaning afzalliklari
Barcha EIR'larning CEIR bilan to'liq mosligi.
Har bir operator tarmog'ida EIR mavjud bo'lishi shart emas.
O'zaro hamkorlikni soddalashtirish.
Regulyatorga operatorlar bilan muammolarni hal qilish osonroq, chunki o'z pozitsiyasini boshqa tarmoqlardan misollar bilan asoslash imkoni bor.
Dasturiy ta'minotni oson yangilash.
Patch yoki yangi funksiya joriy etish kerak bo'lsa, bu barcha EIR inshootlari uchun bir marta ishlab chiqiladi.
Yagona ekspertiza markazi.
Yetkazib beruvchi va Buyurtmachi har doim loyihaning borishi haqida to'liq ma'lumotga ega bo'ladi. Bu loyihani amalga oshirishni tezlashtiradi va sifatini oshiradi.
Barcha EIR'lar imkoniyatlarining bir xilligi.
Takomillashtirish imkoniyati yoki funksiyalar mavjudligini aniqlash uchun har bir operator bilan muzokara o'tkazishga hojat qolmaydi.
Yagona javobgarlik nuqtasi
CEIR va EIR'larning butun ishlash zanjiri uchun, abonentlardan tortib aloqa regulyatorigacha. Noto'g'ri ishlash holatida javobgarlik har doim bitta kompaniyada bo'ladi.

Mobile Number Portability (MNP)

Abonent raqamlarini operatorlar o'rtasida ko'chirish tizimi
Raqamlarning ko'chiriluvchanligini joriy etish — mamlakat aloqa bozorini liberallashtirishdagi muhim qadamdir. Xizmat abonentga raqamini o'zgartirmasdan aloqa xizmatlari yetkazib beruvchisini almashtirish imkonini beradi. MNP System yordamida siz ko'chirish jarayonining barcha ishtirokchilarini tez va xavfsiz bog'lay olasiz. Shuningdek, tizim ko'chirilgan raqamlar bazasidagi o'zgarishlar haqida turli servis-provayderlarni xabardor qilishi mumkin.
MNP System operatorlar o'rtasida hakam (arbitr) sifatida ish ko'radi va quyidagi jarayonlarni ta'minlaydi:
  1. Bitta raqamni ko'chirish.
  2. Raqamlar guruhini ko'chirish.
  3. Xato ko'chirishdan so'ng raqamni qaytarish.
  4. Raqam egasining donor-operator oldidagi qarzini undirish (so'ndirish).
  5. Raqamni raqam sig'imi egasiga qaytarish.
Funksional imkoniyatlar
API orqali aloqa operatorlarini birlashtirish

Regulyatorga veb-interfeys taqdim etish

  1. Ko'chirish jarayonlarini nazorat qilish.
  2. Hisobotlarni olish.
  3. Tizim mijozlari hisoblarini (akkauntlarini) boshqarish.
  4. Tizimning ishlash qobiliyatini monitoring qilish.
  5. Sozlamalarni (taymerlar, cheklovlar va boshqalar) boshqarish.

Har bir operatorga veb-interfeys taqdim etish

  1. Jarayonlarni boshlash (initsiatsiya qilish).
  2. O'z jarayonlarini ko'rish va ularda amallar bajarish.
  3. Xatolarni tahlil qilish.
  4. Hisobotlarni olish.
  5. O'z akkauntlarini boshqarish.

Nomerlash rejasi va ko'chirilgan raqamlar bazasini SFTP-resursga yuklash

  1. Ro'yxatlarning to'liq yangilanishlari.
  2. Ro'yxatlarning inkremental (qisman) yangilanishlari.
  3. SFTP-resursga kirish ruxsatlari ro'yxati tizim administratori tomonidan nazorat qilinadi.
Afzalliklari
  1. API OpenAPI (OAS 3.0) asosida ishlab chiqilgan.
  2. Ko'chirilgan raqamlar bazasidagi o'zgarishlar haqida nafaqat raqamlari ko'chirilishi mumkin bo'lgan operatorlarni, balki istalgan mijozlarni (banklar, to'lov tizimlari va h.k.) ham xabardor qilish imkoniyati.
  3. Jarayonlarni veb-interfeysda qulay vizuallashtirish.
Integratsiya chizmasi

Signalling Relay Function (SRF)

MNP-SRF platformasi — bu uyali aloqa operatori tarmog'ida MNP qo'llab-quvvatlashni ishga tushirishda usiz ish bitmaydigan apparat-dasturiy majmuadir. U tarmoqning boshqa tugunlarida minimal o'zgarishlar bilan MNP qo'llab-quvvatlashni qo'shish, shuningdek ovozli va SMS-trafikka xizmat ko'rsatish ishonchliligini oshirish imkonini beradi.
Funksional imkoniyatlar
Ko'chirilgan abonent raqamlarining asosiy ma'lumotlar bazasidan marshrutlash uchun zarur bo'lgan barcha ma'lumotni olish (MNP-SRF MB'sidagi yangilanish markaziy bazadagi ma'lumotlar yangilanishiga qarab amalga oshiriladi).
  1. Alohida o'zgarishlarni sinxronlash.
  2. Paketli (batch) sinxronlash

Ovozli qo'ng'iroqlar uchun Send Routing Info so'rovlariga xizmat ko'rsatish

SMS uchun Send Routing Info so'rovlariga xizmat ko'rsatish.

ReportSM-DeliveryStatus so'rovlariga xizmat ko'rsatish.

MNP Requested Info'ni o'z ichiga olgan Any Time Interrogation so'rovlariga xizmat ko'rsatish.

InitialDP so'rovlariga xizmat ko'rsatish.
MNP-SRF platformasi so‘rovlarni qayta ishlash uchun ko‘chirilgan raqamlarning markaziy ma’lumotlar bazasi bilan doimiy ulanishni talab qilmaydi. Ushbu imkoniyat, ayniqsa, keng hududda xizmat ko‘rsatuvchi operatorlar uchun muhim ahamiyatga ega, chunki u ko‘chirilgan raqamlar markaziy ma’lumotlar bazasi bilan MNP jarayonlarida ishtirok etuvchi geografik jihatdan uzoqda joylashgan boshqa tugunlar o‘rtasidagi aloqa kanalining uzilib qolish xavfini sezilarli darajada kamaytiradi

Statistika to'plash.
Platformadagi statistik hisobotlarning asosiy ro'yxati:
  1. Har bir tur so'rovning qayta ishlangan soni, so'rov turi va qayta ishlash natijasi bo'yicha taqsimlangan holda.
  2. Ko'chirilgan raqamlarning mahalliy bazasiga (LBPN) so'rovlar soni, qayta ishlash natijasi bo'yicha taqsimlangan holda.
Afzalliklari
  1. MAP GSM va CAP (CAMEL/INAP) protokollarini qo'llab-quvvatlash.
  2. Raqamlarni milliy va xalqaro formatda qo'llab-quvvatlash.
  3. Trafikni qayta ishlashning turli stsenariylarini sozlash imkoniyati.
  4. Mamlakatda MNP'ni amalga oshirishning istalgan variantlarini qo'llab-quvvatlash: «All Call Query» (ACQ), «Onward Routing» (OR), «Query on Release» (QoR), «Query on HLR Release» (QoHR), «Call Dropback» (CD).
  5. Platforma ishi ovozli va SMS-trafikka xizmat ko'rsatishga ta'sir qilgani uchun, ishonchlilikni oshirish maqsadida u taqsimlangan, xatoga chidamli (otkazoustoychiv) klaster sifatida amalga oshiriladi.
Operator tarmog‘iga joriy etish sxemasi